# Menedżer Plików Thunar

## Wprowadzenie do Thunar

Thunar jest nowoczesnym menedżerem plików dla Środowiska Graficznego Xfce. Od samego początku w jego projekt została wpisana szybkość i łatwość użycia. Jego interfejs użytkownika jest przejrzysty i intuicyjny. Domyślne ustawienia nie zawierają żadnych bezużytecznych i dezorientujących opcji. Thunar jest szybki i responsywny, a start programu i przechodzenie do nowych folderów zajmują bardzo mało czasu.

Skutkiem tego Thunar stanowi zintegrowany punkt dostępowy do twoich plików i aplikacji. Możesz używać menedżera plików do:

- Tworzenia folderów i dokumentów.
- Wyświetlania twoich plików i folderów.
- Zarządzania plikami i folderami.
- Uruchamiania i zarządzania akcjami.
- Korzystania z nośników wymiennych.

## Okno Menedżera Plików

Domyślnie okno menedżera plików składa się z panelu bocznego po lewej, obszaru głównego po prawej i paska ścieżki powyżej głównego obszaru.

Okno Menedżera Plików

Panel boczny zawiera skróty do różnych folderów w twoim systemie. Pierwszy skrót prowadzi do twojego katalogu domowego, folderu, gdzie przechowujesz swoje prywatne dane. Będzie on miał nazwę bieżącego użytkownika. Drugi skrót poprowadzi Cię do śmietnika. Tam są przechowywane usunięte pliki, w celu ich późniejszego przywrócenia. Trzeci z kolei skrót prowadzi do folderu pulpitu, który zawiera pliki i foldery wyświetlane na twoim pulpicie. Czwarty, ostatni skrót, zaprowadzi Cię do głównego katalogu systemu plików - być może będziesz chciał go obejrzeć, chociaż może to być dla Ciebie zbędne jeśli jesteś początkującym użytkownikiem Linuksa/Uniksa. Proste klikanie na różne foldery pozwoli Ci obejrzeć ich zawartość.

Poniżej skrótu "System plików", będą wyświetlane wymienne napędy i nośniki. W zrzucie ekranu powyżej możesz zobaczyć skrót do Napędu dyskietek. Klikając na te skróty uzyskasz dostęp do danych przechowywanych na wymiennych nośnikach i napędach. Przeczytaj using-removable-media, jeśli chcesz poznać szczegóły.

Pozostałe skróty są definiowane przez użytkownika. Możesz dodawać swoje własne skróty po prostu przeciągając foldery do panelu bocznego. Pozwoli Ci to na natychmiastowy dostęp do ważnych folderów. Aby usunąć poprzednio dodany skrót, kliknij prawym przyciskiem myszy na skrócie i wybierz Usuń skrót. Zauważ, że ta czynność będzie miała wpływ tylko na skrót, a nie na folder wskazywany przez niego.

Obszar główny będzie zawsze wyświetlał zawartość bieżącego folderu. Podwójnym kliknięciem możesz wchodzić do folderów, natomiast klikając prawym przyciskiem myszy uzyskasz dostęp do menu kontekstowego, umożliwiającego zarządzanie folderem. Możesz zaznaczyć wiele plików przeciągając nad nimi prostokąt utworzony z zaznaczenia myszą. Alternatywnie możesz zaznaczyć jeden plik, wcisnąć klawisz Shift i zwiększać lub zmniejszać zaznaczenie, używając strzałek na klawiaturze.

Pasek ścieżki będzie zawsze pokazywał drogę, jaką przebyłeś do bieżącego folderu. Możesz kliknąć na którymkolwiek przycisku ścieżki aby przenieść się do odpowiadającego folderu. Kliknij na nim prawym przyciskiem myszy, aby przywołać menu kontekstowe zawierające pewne opcje.

### Dostosowywanie wyglądu

Jest wiele sposobów na dostosowanie wyglądu okien menedżera plików. Jeśli nie odpowiada Ci sposób wyświetlania ikon, wybierz Widok Widok szczegółowy z głównego menu, aby wyświetlać zawartość katalogów w formie listy.

Możesz nakazać menedżerowi plików używania paska położenia zamiast paska ścieżki, wybierając Widok Wskaźnik położenia Styl tradycyjny z głównego menu.

Jeżeli podoba Ci się widok drzewa w lewym panelu, wybierz Widok Panel boczny Drzewo z głównego menu.

#### Kolumny widoczne w widoku szczegółowej listy

Jeśli wolisz wyświetlać zawartość folderów jako listę używając Widoku szczegółowego, możesz dostosować kolumny wyświetlane w widoku listy. Aby dostosować widoczność kolumn, wybierz Widok Konfiguruj kolumny... z głównego menu (po wybraniu widoku listy).

Widoczne kolumny

Widoczne kolumny

- Z listy dostępnych kolumn wybierz te, które mają być wyświetlane. Kliknij W górę lub W dół aby zmienić kolejność kolumn lub Użyj domyślnych aby cofnąć wprowadzone zmiany.

Rozmiar kolumny

- Wybierz opcję Skaluj kolumny jeśli chcesz, aby kolumny listy były rozszerzane automatycznie tak, aby cały tekst był widoczny.

## Praca z plikami i folderami

### Otwieranie plików

Kiedy otwierasz plik, menedżer plików wykonuje domyślną akcję dla plików tego typu. Na przykład otwarcie pliku tekstowego spowoduje jego wyświetlenie w domyślnym edytorze tekstu, podczas gdy otwarcie pliku obrazu wyświetli go w domyślnej przeglądarce obrazów.

Menedżer plików sprawdza rozszerzenie pliku, aby określić jego typ. Jeśli plik nie posiada rozszerzenia, sprawdzana jest jego zawartość.

#### Wykonywanie domyślnej akcji

Aby wykonać domyślną akcję na pliku, kliknij go podwójnie. Na przykład domyślną akcją dla plików dźwiękowych jest ich odtworzenie w domyślnym odtwarzaczu muzyki. W takim przypadku, dwukrotnie kliknięcie takiego pliku spowoduje odtworzenie go w odtwarzaczu muzyki.

Możesz zmienić zachowanie Thunara tak, aby pojedyncze kliknięcie wyzwalało domyślną akcję. Aby dowiedzieć się jak to zrobić, przeczytaj preferences-behavior.

#### Wykonywanie innych akcji

Aby wykonywać akcje inne niż domyślne dla danego pliku, zaznacz plik, który chcesz obsłużyć. Następnie wybierz pożądaną akcję z podmenu Otwórz za pomocą dostępnego w menu Plik lub w menu kontekstowym.

#### Dodawanie akcji

Aby dodać akcje powiązane z danym typem pliku, wykonaj poniższe kroki:

1. W obszarze głównym zaznacz plik typu, którego akcje chcesz edytować.

2. Wybierz Plik Otwórz za pomocą innej aplikacji... z głównego menu.

3. Wybierz aplikację albo w oknie Otwórz za pomocą albo wybierz Użyj polecenia użytkownika i przejdź do programu którego chcesz używać do otwierania plików tego typu.

Akcja, którą wybrałeś, jest teraz dodana do listy akcji dla plików tego typu. Jeśli zaznaczyłeś opcję Ustaw jako domyślne dla tego typu plików lub nie było poprzednio żadnej akcji powiązanej z tym typem, nowo dodana akcja stanie się domyślną.

Możesz także dodawać akcje używając przycisku Otwórz za pomocą w menu Plik Właściwości....

#### Modyfikowanie akcji

Aby zmodyfikować akcje powiązane z plikiem lub z typem plików, wykonaj poniższe kroki:

1. W obszarze głównym, wybierz plik typu, którego akcje chcesz modyfikować.

2. Wybierz Plik Właściwości... z głównego menu.

3. Wybierz nową domyślną akcję używając przycisku Otwórz za pomocą albo dodaj nową akcję wybierając Inna aplikacja... z rozwijanego menu.

Aby usunąć poprzednio dodaną akcję dla typu pliku, przywołaj okno Otwórz za pomocą jak opisano powyżej, kliknij prawym przyciskiem myszy akcję którą chcesz usunąć i wybierz Usuń aktywator.

### Właściwości pliku

Okno właściwości pliku pokazuje więcej informacji o każdym pliku i katalogu w menedżerze plików. W tym oknie możesz także:

- Zmieniać ikony dla plików specjalnych, takich jak wyzwalacze aplikacji i łącza URL.

- Dodawać i usuwać emblematy dla plików i folderów.

- Zmieniać uprawnienia systemu UNIX dla plików lub folderów.

- Wybrać aplikację używaną do otwierania tego pliku i innych plików tego typu.

Właściwości pliku

Aby otworzyć okno właściwości pliku, wykonaj poniższe czynności:

1. Zaznacz plik lub folder, którego właściwości chcesz sprawdzić lub zmienić. Obecnie nie możesz zaznaczyć wielu elementów jednocześnie i wyświetlić właściwości, które są wspólne.

2. Zrób jedno z poniższych:

   - Wybierz Plik Właściwości... z głównego menu.

   - Kliknij prawym przyciskiem myszy zaznaczony element i wybierz Właściwości... z menu kontekstowego.

   - Wciśnij Alt Enter.

## Używanie nośników wymiennych

### Dostęp do nośników wymiennych

Thunar wspiera nośniki wymienne, jeśli został zbudowany z obsługą HAL lub jeśli używasz FreeBSD. Jednakże na FreeBSD 6.0 i nowszych lepiej jest używać HAL niż natywnego wsparcia oferowanego przez Thunara.

#### Montowanie nośników

Zamontować to znaczy uczynić system plików na nośniku dostępnym. Kiedy montujesz nośnik, system plików który się na nim znajduje jest podłączany jako podkatalog do twojego systemu plików.

Aby uzyskać dostęp do nośnika, umieść nośnik w odpowiednim urządzeniu lub podłącz urządzenie do twojego komputera (tj. podłącz PenDrive do jednego z twoich portów USB). Element reprezentujący nośnik zostanie dodany do bocznego panelu menedżera plików. Jeśli xfdesktop jest uruchomiony i skonfigurowany tak, aby wyświetlać ikony plików i wyzwalaczy, to ten obiekt także zostanie dodany do twojego pulpitu.

Aby zamontować nośnik, kliknij na reprezentujący go obiekt. Na przykład aby zamontować dyskietkę, kliknij na obiekt Stacja Dyskietek znajdujący się w panelu bocznym. Menedżer plików doda system plików na nośniku do hierarchii twojego systemu plików i wyświetli zawartość dyskietki w obszarze głównym.

#### Wysuwanie nośników

Jeśli stacja (napęd) nośnika jest motoryczny (np. napęd CD-ROM), kliknij prawym przyciskiem myszy na obiekcie nośnika w bocznym panelu lub na pulpicie i wybierz Wysuń. Nośnik zostanie wysunięty z napędu po kilku sekundach. Jeśli napęd nośnika nie jest motoryczny (np. stacja dyskietek lub PenDrive), kliknij prawym przyciskiem myszy na obiekcie nośnika i wybierz Odmontuj. Po chwili pojawi się powiadomienie o możliwości bzepiecznego odłączenia napędu (lub wyciągnięcia nośnika).

Powiadomienie o odmontowaniu

To powiadomienie pojawi się tylko wtedy, jeśli została włączona obsługa libnotify i został zainstalowany demon powiadomień. Demon powiadomień dla Xfce jest dostępny z Projektu Xfce Goodies. Jeśli nie ma obsługi powiadomień, poczekaj aż menu kontekstowe zniknie, zanim odłączysz napęd lub wyciągniesz nośnik.

Pamiętaj, że nie możesz wysunąć lub odmontować nośnika jeśli jest on ciągle używany przez jedną lub więcej aplikacji. Jeśli menedżer plików odmówi odmontowania nośnika, upewnij się, że zamknąłeś wszystkie aplikacje, które mogły go używać. Sprawdź także programy linii poleceń uruchamiane w oknach Terminala.

Upewnij się, że odmontowałeś wymienne nośniki przed ich fizycznym usunięciem z systemu. Nie wyciągaj dyskietki ze stacji dyskietek zanim jej nie odmontujesz. Nie wyciągaj pamięci USB (np. PenDrive'ów) przed ich odmontowaniem. Jeśli najpierw nie odmontujesz nośnika możesz stracić dane lub uszkodzić system.

### Zarządzanie wymiennymi nośnikami i napędami

Thunar może automatycznie zarządzać wymiennymi napędami i nośnikami jeśli pakiet thunar-volman został zainstalowany w systemie. Trzeba przy tym zauważyć, że ta opcja wymaga wsparcia ze strony HAL.

Gdy wsparcie HAL jest już dostępne, a thunar-volman zainstalowany, możesz uaktywnić opcję Menedżera woluminów w Thunarze. Aby to zrobić otwórz okno preferencji menedżera plików, przejdź do karty Zaawansowane i zaznacz pole Włącz menedżera woluminów

Kolejnym krokiem jest dostosowanie sposobu zarządzania napędami i nośnikami do twoich potrzeb. Kliknij łącze Konfiguruj w sekcji Menedżer Woluminów. Zostanie wyświetlone okno dialogowe Wymienne napędy i nośniki.

Wymienne napędy i nośniki

Jeśli poprzednio używałeś gnome-volume-manager, pownieneś poczuć się jak w domu, ponieważ menedżer woluminów został zaprojektowany z myślą o podobieństwie w wyglądzie i zachowaniu do gnome-volume-manager. Preferencje zostały podzielone na kategorie, aby ułatwić odnalezienie odpowiedniej opcji do konkretnego urządzenia.

Karta Pamięć zawiera najważniejsze opcje. Jak sugeruje nazwa, opcje te odnoszą się tylko do pamięci przenośnych, jak zewnętrzne dyski twarde, PenDrive'y czy płyty CD-ROM. Opcje sekcji Pamięć wymienna zostały szczegółowo opisane poniżej.

Montuj napędy wymienne przy podłączaniu

- Uaktywnij tą opcję, aby automatycznie zamontować systemy plików na napędach wymiennych (np. zewnętrznych dyskach twardych lub PenDrive'ach) kiedy tylko zostaną podłączone do komputera.

  Ta opcja musi być włączona aby działały inne funkcje operujące na nośnikach wymiennych. Przykładowo, jeśli wyłączysz tą opcję, pewne rodzaje przenośnych odtwarzaczy muzyki nie będą mogły być rozpoznane. Nawet gdy włączysz opcję Odtwarzaj muzykę przy podłączaniu na karcie Multimedia, określone polecenie nie zostanie uruchomione.

Montuj wymienne nośniki przy wkładaniu

- Uaktywnij tą opcję, aby automatycznie montować systemy plików na wymiennych nośnikach (np. płytach CD-ROM lub DVD) kiedy włożysz je do napędu.

  Ta opcja musi być włączona aby działały inne funkcje operujące na nośnikach wymiennych. Przykładowo, jeśli wyłączysz tą opcję, nie będzie możliwe sprawdzenie, czy nośnik posiada możliwość autouruchamiania. Tym samym opcja Automatycznie uruchamiaj programy na nowych napędach i nośnikach nie będzie działać.

Przeglądaj wymienne nośniki przy wkładaniu

- Uaktywnij tą opcję aby automatycznie wyświetlać zawartość nowo podłączonych nośników w menedżerze plików. Zauważ jednakże, że stanie się tak tylko wtedy, gdy nie będzie możliwe wykonanie żadnej innej akcji lub wybrałeś ignorowanie innych możliwych akcji. Przykładowo jeśli umieścisz płytę CD-ROM z autostartem, a opcja Automatycznie otwieraj programy na nowych napędach i nośnikach jest aktywna, zostaniesz zapytany, czy umożliwić autostart. Jeśli odmówisz, zawartość nośnika zostanie wyświetlona w menedżerze plików.

Automatycznie otwieraj programy na nowych napędach i nośnikach

- Uaktywnij tą opcję aby skorzystać z opcji autostartu niektórych wymiennych nośników i napędów. Zobacz Desktop Application Autostart Specification, aby dowiedzieć się szczegółów na temat mechanizmu autostartu. Aby zapewnić bezpieczeństwo, zostaniesz za każdym razem poproszony o potwierdzenie autostartu.

  Jeśli emulator Windowsa, WINE, został zainstalowany w twoim systemie, mechanizm autouruchamiania będzie próbował także uruchomiać pliki `autorun.exe` używając WINE.

Automatycznie otwieraj pliki na nowych napędach i nośnikach

- Uaktywnij tą opcję, aby skorzystać z możliwości automatycznego otwierania niektórych napędów i nośników. Zobacz Desktop Application Autostart Specification, aby dowiedzieć się szczegółów na temat mechanizmu autootwierania. W trosce o bezpieczeństwo zostaniesz za każdym razem poproszony o potwierdzenie automatycznego otwierania.

Pozostałe opcje pozwolą ci na określenie poleceń do uruchomienia przy podłączaniu pewnych zewnętrznych urządzeń czy wymiennych nośników. Polecenia mogą używać trzech specjalnych zmiennych, które zostaną zastąpione podczas uruchamiania polecenia:

`%d`

- Każde wystąpienie `%d` w poleceniu zostanie zastąpione ścieżką do nowo dodanego urządzenia. Przykładowo, jeśli podłączyłeś PenDrive, ścieżka do urządzenia będzie `/dev/da0s1` lub `/dev/sda1`.

  Jeśli żaden plik urządzenia nie jest powiązany z urządzeniem lub z pewnych względów plik urządzenia nie może zostać odnaleziony, zmienna `%d` zostanie zastąpiona pustym napisem.

`%h`

- Każde wystąpienie `%h` w poleceniu zostanie zastąpione przez UDI nowo dodanego urządzenia w systemie HAL.

`%m`

- Każde wystąpienie `%m` w poleceniu zostanie zastąpione punktem montowania nowo dodanego urządzenia. Jeśli urządzenie nie może być zamontowane (np. drukarki lub klawiatury) lub jeśli automatyczne montowanie zostało wyłączone, `%m` zostanie zastąpione pustym napisem.

#### Rozwiązywanie problemów z Menedżerem Woluminów

Porady użyteczne przy rozwiązywaniu problemów z menedżerem woluminów jeśli nie działa on tak, jak oczekiwano.

1. Upewnij się, że Thunar jest uruchomiony jako demon. Menedżer woluminów wymaga tego, jako że sam w sobie nie jest demonem. Domyślnie Xfce automatycznie uruchamia Thunara jako demon przy starcie. Jeśli z jakiegoś powodu jego proces został zakończony, otwórz Uruchom program (używając skrótu Alt F2 lub klikając prawym przyciskiem myszy na pulpit i wybierając Uruchom Program... z menu), wprowadź `Thunar --daemon` i kliknij Uruchom.

2. Spróbuj uruchomić thunar-volman z okna Terminala po podłączeniu napędu lub włożeniu nośnika. Najpierw musisz poznać HALowe UDI nowego urządzenia używając lshal lub hal-device. Jeśli już znasz UDI, uruchom `thunar-volman --device-added <udi-twojego-urządzenia>` w oknie Terminala i obserwuj komunikaty wyjściowe szukając błędów i ostrzeżeń.

Jeśli problem nadal istnieje, poproś o pomoc na Forum Xfce lub liście mailingowej thunar-dev.

## Ustawienia menedżera plików

Za pomocą okna dialogowego Ustawienia menedżera plików możesz zmieniać ustawienia menedżera plików Thunar. Aby otworzyć okno ustawień, wybierz Edycja Preferencje... z głównego menu lub kliknij Menedżer plików w Menedżerze Ustawień Xfce.

Okno Ustawienia menedżera plików jest podzielone na cztery karty z różnymi opcjami, każdą z nich opisano w oddzielnej sekcji poniżej. Najprościej rzecz ujmując, możesz ustawić preferencje w poniższych kategoriach:

- Domyślne ustawienia widoku.

- Domyślne ustawienia panelu bocznego.

- Zachowanie okien menedżera plików.

- Zaawansowane funkcje menedżera plików.

Thunar wspiera także zestaw tzw. Ukrytych Opcji. Kontrolują one pewne zaawansowane aspekty menedżera plików. Nie są one widoczne w oknie preferencji, by nie komplikować jego wyglądu. Plik `README.thunarrc` dołączony do dystrybucji Thunara opisuje dostępne opcje szczegółowo.

### Ustawienia widoku

Możesz określić domyślny widok, zaznaczyć opcje sortowania i wyświetlania. Możesz takżę określić, czy miniaturki powinny być wyświetlane dla obsługiwanych plików.

Ustawienia widoku

Pokazuj nowe foldery używając

- Wybierz domyślny widok folderów. Kiedy otworzysz nowe okno, zostanie ono wyświetlone w widoku, jaki wybierzesz. Może być to widok ikon, listy kompaktowej lub listy szczegółowej. Możesz także wybrać Ostatnio aktywne, aby używać widoku takiego samego jak w ostatnim aktywnym oknie.

Sortuj foldery przed plikami

- Wybierz tę opcję, aby listować foldery przed plikami podczas sortowania zawartości katalogu.

Pokaż miniatury

- Wybierz tę opcję, aby pokazywać miniatury obrazów i inych wspieranych formatów plików. Menedżer plików przechowuje pliki miniatur dla każdego folderu w ukrytym katalogu `.thumbnails` w twoim katalogu domowym.

  Jeśli chcesz rozszerzyć podstawową funkcjonalność generowania miniatur oferowaną przez Thunara o dodatkowe formaty plików, zobacz thumbnailers.

Tekst obok ikon

- Zaznacz tą opcję, aby etykiety ikon znajdywały się obok nich, a nie pod (dotyczy widoku ikon).

### Ustawienia panelu bocznego

Możesz wybrać opcje wyświetlania dla panelu skrótów i panelu drzewa.

Ustawienia panelu bocznego

Panel boczny może wyświetlać albo listę skrótów do folderów w twoim systemie plików (domyślne), albo drzewo twojego systemu plików. Ta karta umożliwia ci wybranie rozmiaru ikon dla skrótów i panelu drzewa. Możesz także okreslić, czy powinny być wyświetlane emblematy.

Rozmiar ikon

- Rozmiar ikon wyświetlanych w panelu może przyjmować wartości od Bardzo mały (ok. 16x16 pikseli) do Bardzo duży (ok. 128x128 pikseli).

Pokazuj emblematy ikon

- Zaznacz tą opcję aby wyświetlać emblematy dla folderów w panelu bocznym. Możesz przypisać emblematy do folderów w oknie dialogowym Właściwości. Zaznacz folder w obszarze głównym i wybierz Plik Właściwości... z głównego menu lub kliknij prawym przyciskiem myszy i wybierz Właściwości... z menu kontekstowego.

### Ustawienia zachowania

Możesz wybrać preferowany sposób komunikacji z menedżerem plików

Ustawienia zachowania

Pojedyncze kliknięcie aktywuje

- Wybierz tą opcję aby wykonać domyślną akcję dla elementu przy pojedynczym kliknięciu. Kiedy ta opcja jest zaznaczona i wskażesz na element, jego tytuł zostanie podkreślony a element zostanie automatycznie zaznaczony po krótkim opóźnieniu czasowym.

  To opóźnienie może być regulowane za pomocą suwaka poniżej. Możesz także wyłączyć automatyczne zaznaczanie elementów, przesuwając suwak maksymalnie do lewej.

Podwójne kliknięcie aktywuje

- Zaznacz tą opcję, aby wykonać domyślną akcję dla elementu kiedy klikniesz na niego podwójnie. W tym przypadku pojedyncze kliknięcie spowoduje zaznaczenie elementu.

### Zaawansowane ustawienia

Możesz kontrolować zaawansowane opcje menedżera plików.

Zaawansowane ustawienia

Prawa dostępu katalogów

- Wybierz sposób zmieniania uprawnień w oknie dialogowym Właściwości. Możesz nakazać Thunarowi: pytać za każdym razem gdy zmieniasz uprawnienia katalogów, stosować nowe prawa dostępu tylko do wybranego katalogu lub stosować nowe prawa dostępu rekurencyjnie do wszystkich podkatalogów.

Menedżer Woluminów

- Jeśli Thunar został zainstalowany z obsługą HAL i jest zainstalowany thunar-volman, możesz uaktywnić zintegrowanego menedżera woluminów. Aby dowiedzieć się szczegółów na ten temat, zobacz management-of-removable-drives-and-media.

## Dostosowywanie Thunara

Ten rozdział opisuje, jak dostosować pewne części menedżera plików do twoich własnych potrzeb.

### Menu "Wyślij do"

Thunar zawiera menu Wyślij do, zawierające pewne miejsca docelowe, do których można wysyłać pliki i foldery. Aby uzyskać dostęp do menu Wyślij do, wybierz Plik Wyślij do z głównego menu lub kliknij prawym przyciskiem myszy na pliku lub folderze, po czym wybierz Wyślij do.

Menu "Wyślij do"

Domyślnie menu Wyślij do zawiera pozycję zwaną Pulpit (utwórz łącze) dostępną dla wszystkich plików i folderów. Tworzy ona łącze na pulpicie do każdego zaznaczonego pliku. Poza tym, jeśli Panel skrótów jest aktywny, menu zawiera także pozycję Panel boczny (utwórz skrót), który umożliwia użytkownikom dodawanie nowych skrótów do panelu bocznego (opcja ta dotyczy tylko katalogów). Poniżej tych dwóch pozycji, Thunar wyświetla listę napędów wymiennych aktualnie podłączonych do komputera. W zrzucie ekranu powyżej, Stacja dyskietek reprezentuje przykładowy punkt docelowy, dokąd mogą zostać wysłane pliki. Zauważ, że urządzenia są montowane automatycznie przy wybieraniu ich z menu Wyślij do, tak więc nie musisz montować ich ręcznie.

Poza tym Thunar oferuje wtyczkę thunar-sendto-email, która dodaje do menu pozycję Odbiorca poczty elektronicznej, otwierającą program pocztowy z zaznaczonymi plikami dołączonymi do nowo utworzonego e-maila. Jeśli zaznaczenie zawiera co najmniej jeden folder, zaznaczone elementy są dodawane do archiwum ZIP przed załączaniem ich do wiadomości. W przeciwnym wypadku, jeśli zaznaczenie zawiera wiele plików (lub jeden większy niż 200Kib), użytkownik zostanie zapytany, czy pakować pliki do archiwum ZIP i wysłać jako archiwum.

Jak większość innych opcji Thunara, menu Wyślij do może być łatwo rozszerzane przez użytkowników i programistów o nowe miejsca docelowe, używając standardowych plików elementów pulpitu. Pliki te muszą zostać zainstalowane do jednego z folderów `$XDG_DATA_DIRS/Thunar/sendto/` (zobacz XDG Base Directory Specification - szczegóły na temat zmiennej `$XDG_DATA_DIRS`).

`MimeType` w pliku `.desktop` określa typy plików, dla których ta akcja powinna być dostępna w menu Wyślij do. Przykładowo: powiedzmy, że chcesz dodać pozycję dla narzędzia uploadu Flickr. W takim przypadku ten wpis powinien pojawić się tylko, jeśli zaznaczenie zawiera pliki JPEG (inne formaty nie są wspierane przez Flickr). Wobec tego powinieneś dodać linię `MimeType=image/jpeg;`. Jeśli nie określisz żadnego `MimeType` twój wpis będzie pojawiał się dla plików wszystkich typów.

Kompletny przykład używania aplikacji postr pokazano poniżej:

    # postr.desktop - Zintegruj postr
    #                 w menu "Wyślij do".
    [Desktop Entry]
    Type=Application
    Version=1.0
    Encoding=UTF-8
    TryExec=postr
    Exec=postr %F
    Icon=postr
    Name=Flickr
    MimeType=image/jpeg;

Jeśli umieścisz ten plik w `~/.local/share/Thunar/sendto/` (jeśli ten katalog nie istnieje - utwórz go), menu Wyślij do będzie zawierać nowy wpis Flickr, który będzie mógł być używany do wgrywania obrazów JPEG do Flickr.

Wiki Projektu Thunar zawiera dodatkowe przykłady użytecznych celów dla menu Wyślij do. Ty także możesz uzupełniać strony Wiki o nowe przykłady.

### Generatory miniatur

Thunar używa małych narzędzi do generowania miniatur plików pewnych typów i wyświetla miniatury jako podgląd zawartości pliku. Thunar jest dostarczany z generatorami miniatur dla obrazów i plików czcionek i automatycznie używa zainstalowanych generatorów GNOME, jeśli tylko został zainstalowany z obsługą `gconf`. Użytkownicy mogą jednak dynamicznie rozszerzać tą podstawową funkcjonalność generatorami miniatur dla plików innych formatów.

Jeśli planujesz napisać własny generator miniatur, musisz zacząć od programu przyjmującego co najmniej dwa parametry linii poleceń: plik wejściowy (odpowiedniego typu) i plik wyjściowy (w formacie PNG, zgodnie ze Standardem Zarządzania Miniaturami). Poza tym twój program może także akceptować pożądaną wielkość miniatury (opcjonalne, ale bardzo zalecane). Jeśli twój program wygeneruje miniaturę niestandardowego rozmiaru, Thunar przeskaluje ją zgodnie ze swoimi potrzebami, co może pogorszyć jakość miniatury w stosunku do możliwego efektu przy jej poprawnym generowaniu przez generator miniatur.

Kiedy twoje narzędzie do generowania minatur będzie gotowe, będziesz musiał je zarejestrować, aby Thunar mógł je zlokalizować i używać. Wszystko co musisz zrobić, to zainstalować plik opisu generatora (plik `.desktop`) w jednej z ścieżek `$XDG_DATA_DIRS/thumbnailers/`. Przykładowo, jeśli chcesz zarejestrować generator miniatur tylko dla twojego konta użytkownika w systemie, możesz zainstalować plik do folderu `~/.local/share/thumbnailers/`. Format plików `.desktop` generatora miniatur został opisany poniżej.

#### Format pliku opisu generatorów miniatur

Pliki opisu generatorów miniatur używają formatu plików pulpitu z polem `Type` jako `X-Thumbnailer` i polem `X-Thumbnailer-Exec` z nowym kodem pola. Podstawowy plik opisu ma poniższy format.

    [Desktop Entry]
    Version=1.0
    Encoding=UTF-8
    Type=X-Thumbnailer
    Name=Twój generator miniatur
    MimeType=twoj-obslugiwany/typ-mime;
    X-Thumbnailer-Exec=your-thumbnailer %i %o %s

Pola `Version` i `Encoding` są narzucone przez "Desktop Entry Specification", po prostu użyj wartości podanych w przykładzie powyżej. Pole `Type` musi posiadać specjalną wartość `X-Thumbnailer`. W przeciwnym wypadku twój generator nie będzie rozpoznawany. Wartość `Name` opisuje twój generator miniatur.

Pole `X-Thumbnailer-Exec` zawiera polecenie uruchamiające twój generator i obsługuje pewne kody pól, pod które będą podstawiane różne wartości podczas uruchamiania generatora. Poniższe kody są rozpoznawane:

`%i`

- Ścieżka do pliku, którego miniaturę należy utworzyć. Może być ścieżką relatywną względem katalogu z którego generator został wywołany lub ścieżką bezwzględną.

`%o`

- Ścieżka do pliku wyjściowego, dokąd należy wygenerować miniaturę. Plik wyjściowy musi być zgodny ze standardem PNG (patrz wyżej). Zauważ, że ścieżka nie musi kończyć się na `.png`, co ma znaczenie jeśli wywołujesz inne narzędzia.

`%s`

- Pożądany rozmiar generowanej miniatury w pikselach. Parametr opcjonalny.

`%u`

- Podobne do `%i`, ale podstawiony przez URI pliku, a nie ścieżkę. Dodane dla kompatybilności z GNOME.

`%%`

- Zastąpione przez pojedyncze `%`.

Musisz wziąć pod uwagę co najmniej `%o` i `%i` lub `%u`. W przeciwnym wypadku twój generator będzie bezużyteczny.

`MimeType` zawiera listę typów MIME (oddzielonych przecinkiem) dla których twój generator potrafi generować miniatury.

#### Przykładowy generator EPS

Ten przykład ilustruje jak napisać i zainstalować nowy generator miniatur dla plików `.eps`, używając narzędzia `convert` dostarczanego jako część pakietu ImageMagick. Najpierw zaczniemy od prostego skryptu wywołującego `convert`, aby wygenerować miniaturę pożądanego rozmiaru.

    #!/bin/sh
    #
    # eps-thumbnailer - przykładowy generator miniatur plików EPS.
    #
    # Użycie: eps-thumbnailer eps-file png-file size
    #

    # parametry linii poleceń
    ifile=$1
    ofile=$2
    size=$3

    # wywołaj convert (ImageMagick)
    exec convert "eps:$ifile" -scale "$sizex$size" "png:$ofile"

Zapisz powyższy skrypt do pliku `eps-thumbnailer`, upewnij się, że plik jest wykonywalny i zainstaluj go do `/usr/local/bin`.

    $ chmod +x eps-thumbnailer
    $ sudo install eps-thumbnailer /usr/local/bin/eps-thumbnailer

Teraz musimy utworzyć plik opisu generatora miniatur `eps-thumbnailer.desktop`. Będzie on wyglądał następująco:

    [Desktop Entry]
    Version=1.0
    Encoding=UTF-8
    Type=X-Thumbnailer
    Name=EPS Thumbnailer
    TryExec=convert
    MimeType=image/x-eps;
    X-Thumbnailer-Exec=/usr/local/bin/eps-thumbnailer %i %o %s

Plik ten powinien zostać zainstalowany do `/usr/local/share/thumbnailers` (utwórz ten katalog, jeśli nie istnieje).

    $ sudo install -d /usr/local/share/thumbnailers
    $ sudo install eps-thumbnailer.desktop /usr/local/share/thumbnailers/eps-thumbnailer.desktop

Plik `eps-thumbnailer.desktop` używa specjalnego klucza `TryExec`, określającego polecenie, które musi być dostępne w systemie, aby generator mógł działać. W tym przypadku nasz skrypt jest bezużyteczny jeśli narzędzie `convert` nie jest dostępne w systemie.

Ostatnim krokiem jest regeneracja cache'u generatorów, aby Thunar mógł używać naszego generatora. Cache generatorów znajduje się w `$XDG_CACHE_HOME/Thunar/thumbnailers.cache` (`$XDG_CACHE_HOME` wskazuje na `~/.cache/`, chyba, że zostało to zmienione przez administratora Twojego systemu). Cache generatorów miniatur jest odbudowywany co jakiś czas przez Thunara, ale możesz zrobić to samodzielnie, używając narzędzia `thunar-vfs-update-thumbnailers-cache-1`, które jest dostarczane jako część Thunara. Narzędzie to jest zazwyczaj zainstalowane w podkatalogu `libexec` głównego katalogu instalacji Thunara (`sbin` w Debianie i Ubuntu). Przykładowo jeśli Thunar jest zainstalowany w `/usr`, wywołaj to narzędzie tak jak poniżej:

    $ /usr/libexec/thunar-vfs-update-thumbnailers-cache-1

Upewnij się, że uruchamiasz ten program z konta twojego użytkownika, nie administratora, gdyż cache generatorów jest przechowywany w twoim katalogu domowym, a nie w ogólnosystemowym położeniu.

Teraz, jeśli Thunar został skompilowany z obsługą narzędzi monitorowania zmian w plikach (usługa FAM lub Gamin), automatycznie użyje nowego cache'u generatorów i w ciągu paru sekund będzie możliwe generowanie miniatur za pomocą twojego generatora. W przeciwnym wypadku będziesz musiał zrestartować Thunara, aby zmiany odniosły skutek. Użyj:

    $ Thunar -q

aby zakończyć wszystkie uruchomione instancje Thunara, po czym uruchom go ponownie za pomocą aktywatora.

#### Usuwanie miniatur

Wygenerowane miniatury są przechowywane w karalogu `~/.thumbnails/` zgodnie ze Standardem Zarządzania Miniaturami. Podczas testowania nowego generatora miniatur, pomocne może być wyczyszczynie cache'u miniatur używając:

    $ rm -rf ~/.thumbnails/

Zwolni to także trochę miejsca w twoim katalogu domowym. Ponieważ wszelkie informacje przechowywane w tym katalogu zostały automatycznie wygenerowane z plików znajdujących się na twoim systemie plików, nie utracisz żadnych istotnych danych.

## Zaawansowane zagadnienia

### Zmiana nazw wielu plików

Mowa tu o zmianie nazw wielu plików według określonych kryteriów, do których pasuje co najmniej jeden z przetwarzanych plików. Thunar zawiera stosowne narzędzie, które może być uruchamiane oddzielnie poleceniem `Thunar -B` lub z wewnątrz Thunara przez zaznaczenie wielu plików i wcisnięcie klawisza F2 lub z menu Edycja Zmień nazwę....

Zmiana nazwy wielu plików

Zmiana nazwy może dotyczyć nazw plików, ich przyrostków (rozszerzeń), lub obu. Obecnie Thunar wspiera poniższe metody zmiany nazwy:

- usuwanie znaków,

- numerowanie plików,

- Insert Date or Time.

- wstawianie lub usuwanie znaków,

- znajdowanie i zamienianie znaków,

- zmiana sposobu stosowania wielkich i małych liter.

Dodatkowe sposoby zmiany nazw plików mogą być dołączane w formie wtyczek dla Thunara. Na stronie Wtyczek Thunara znajdziesz wszystkie dostępne rozszerzenia. Wiki Projektu Thunar zawiera więcej szczegółów na ten temat. Ty także możesz dodać do Wiki pewne informacje, jeśli tylko chcesz.

### System plików Uniksa

Mimo, że Thunar skutecznie tworzy warstwę abstrakcji nad szczegółami dotyczącymi systemu plików tak, że użytkownik nie musi się o to martwić, czasem przydatna bywa znajomość podstawowych założeń, aby mieć pełny obraz tego, co się dzieje na dysku. Ta sekcja ma na celu krótkie wprowadzenie do koncepcji systemu plików Uniksa, który jest dziś używany przez wszystkie jego odmiany, włączając w to Linuksa.

#### Katalogi i ścieżki

W uniksowym systemie plików wszystkie foldery są zaaranżowane w prostą strukturę odwróconego drzewa. Główny korzeń znajduje się na górze, a podkatalogi stanowią jego gałęzie i liście zmierzające ku dołowi. Ten korzeń, będący nadrzędnym folderem zwany jest często katalogiem głównym (termin folder jest często zamiennie używany ze słowem katalog) i jest dostępny w Thunarze jako System plików. Oznacza to, że z dowolnego katalogu można przedostać się do każdego innego najpierw idąc w górę aż do osiągnięcia wspólnego punktu, a następnie schodząc odpowiednią ścieżką w dół aż do celu.

Pozycja każdego pliku lub folderu w drzewie może być opisana przez jego ścieżkę. Ścieżka jest listą folderów, przez które musisz przejść, aby dostać się do pożądanego katalogu lub pliku (zaczynając od katalogu głównego). Przykładowo `/home/luke` jest podkatalogiem `luke` podkatalogu `home` katalogu głównego, a `/home/luke/myfile.txt` jest plikiem `myfile.txt` w tym podkatalogu. Znak `/` na początku ścieżek oznacza katalog główny.

Każdy użytkownik posiada swój własny folder do przechowywania osobistych plików i ustawień. Ten folder nazywany jest katalogiem domowym i jest wyświetlany w Thunarze jako specjalna ikona z nazwą użytkownika. Ten folder jest podobny do folderu Moje dokumenty znanego z Windows. Katalogi domowe różnych użytkowników są zazwyczaj położone w katalogu `/home`. Przykładowo `/home/luke` byłby katalogiem domowym użytkownika o loginie `luke`, podczas gdy `/home/jane` byłby katalogiem domowym użytkownika o loginie `jane`.

#### Typy plików

Być może słyszałeś już, że w Uniksie wszystko jest plikiem. Jest to prawda dla większości elementów spotykanych w dzisiejszych systemach uniksowych. W rzeczywistości nawet urządzenia są reprezentowane jako specjalne pliki. Być może na pierwzsy rzut oka nie ma to sensu, jednak jest to jedna z najpoważniejszych zalet Uniksa i jego pochodnych, która przyczyniła się do utrzymywania prostego rdzenia przez lata, podczas gdy inne systemy operacyjne musiały wprowadzać nowe koncepcje dla każdej nowej technologii.

Są cztery podstawowe i najważniejsze typy plików w uniksowym systemie plików.

##### Zwykłe pliki

Zwykły plik może zawierać tekst, program lub inne dane, włączając w to pliki obrazów, dźwięki, dokumenty biurowe i pliki wideo. Termin plik jest często używany w odniesieniu do zwykłego pliku.

##### Pliki folderów

W uniksowym systemie plików foldery także są plikami. Aby być dokładnym, foldery są specjalnymi plikami, które zawierają odwzorowania nazw plików na pliki, dla każdego pliku zawartego wewnątrz folderu.

##### Pliki dowiązań (łącz) symbolicznych

Dowiązanie symboliczne (często zwane symlinkiem) jest specjalnym plikiem zawierającym ścieżkę do innego pliku w systemie plików. Dowiązania symboliczne nie zawierają żadnych użytecznych informacji same w sobie, ale odnoszą się do innych plików.

##### Pliki urządzeń

Jak wspomniano wcześniej, większość urządzeń jest dostępnych przez system plików. Te specjalne pliki urządzeń są zazwyczaj położone w katalogu `/dev`. Przykładowo, plik specjalny `/dev/hda` reprezentuje w Linuksie pierwszy dysk IDE.

## Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Celem tej sekcji jest zebranie przeróżnych pytań i wątpliwości dotyczących Thunara w jedno miejsce. Jeśli uważasz, że brakuje tu jakiegoś istotnego zagadnienia, proszę - zgłoś to.

### Dlaczego Thunar nie wykonuje plików oznaczonych jako wykonywalne?

Ze względów bezpieczeństwa Thunar uruchamia tylko pliki typu `application/x-desktop`, `application/x-executable` i `application/x-shellscript`. Dla plików pulpitu możliwość uruchamiania zostanie włączona tylko wtedy, jeśli jest on typu `Application` i podano prawidłową linię `Exec` lub jeśli jest typu `Link` i podano prawidłowy `URL`. Dla innych typów opcja ta jest dostępna, jeśli plik jest oznaczony jako wykonywalny dla bieżącego użytkownika.

Zauważ także, że dla typów `application/x-executable` i `application/x-shellscript`, typy plików nie muszą się z nimi pokrywać, lecz wystarczy jeśli wykryty typ ma taki sam typ nadrzędny jak jeden z powyższych typów lub gdy jego typ MIME jest aliasem dla jednego z powyższych.

### Gdzie Thunar przechowuje metadane związane z plikami?

Thunar wiąże różne ustawienia z plikami i folderami. Ustawienia te nazywamy metadanymi. Owe metadane wszystkich plików przechowywane są w pliku bazy danych tdb, zwanym metaplikiem. Plik bazy danych znajduje się w `$XDG_CACHE_HOME/Thunar/metafile.tdb`, a jego przeglądu dokonuje się za pomocą narzędzia `tdbtool`, będącego częścią dystrybucji Thunara (położonego w podkatalogu `tdb/`).

### Gdzie Thunar przechowuje swoje ustawienia?

Thunar przechowuje preferencje użytkownika (i ustawienia ukryte) w pliku `.ini`, znajdującym się w `$XDG_CONFIG_HOME/Thunar/thunarrc`. Można go obejrzeć używając edytora tekstowego. W pliku `docs/README.thunarrc` znajdziesz przegląd róznych opcji.

### Czy i jak można używać gestów myszy w Thunarze?

Obecnie Thunar zapewnia podstawowe wsparcie dla tzw. gestów myszy w widoku ikon. Możesz ich używać wciskając środkowy przycisk myszy (przeważnie rolkę) gdy wskaźnik myszy znajduje się na polu tła (polu, które nie jest przykryte przez ikonę lub tekst). Następnie przesuwaj kursor w czterech kierunkach, aby wykonać pewne czynności opisane poniżej:

- W lewo - przechodzi do uprzednio odwiedzonego foldderu
- W górę - przechodzi do katalogu nadrzędnego
- W prawo - przechodzi do kolejnego (według listy historii odwiedzeń) odwiedzonego katalogu
- W dół - odświeża bieżący katalog

### Jak przypisać własne skróty klawiszowe?

Thunar obsługuje standardową metodę zmieniania skrótów zgodną z GTK+: najedź wskaźnikiem myszy na opcję w menu, do której chcesz przypisać skrót i wciśnij pożądaną kombinację klawiszy.

Aby usunąć skrót, wciśnij Backspace, kiedy znajdujesz się na odpowiedniej pozycji w menu.

Jeśli skrót się nie zmieni, prawdopodobnie będziesz musiał włączyć tą opcję w GTK+. Możesz to zrobić na trzy sposoby:

- Jeśli używasz Xfce 4.3 lub nowszego, możesz uaktywnić opcję Modyfikowalne akceleratory menu w oknie dialogowym Preferencje Interfejsu Użytkownika.

- Jeśli używasz GNOME możesz włączyć Modyfikowalne akceleratory menu w oknie dialogowym Paski menu i narzędziowe.

- W przeciwnym wypadku umieść poniższą linię w pliku `~/.gtkrc-2.0` (utwórz go, jeśli nie istnieje):

      gtk-can-change-accels=1

### Gdzie Thunar przechowuje skróty klawiszowe?

Niestandardowe skróty klawiszowe są przechowywane w typowym dla GTK+ formacie, w pliku `$XDG_CONFIG_HOME/Thunar/accels.scm`. Linie zaczynające się od `;` są komentarzami. Obejrzyj dokumentację GTK+, aby dowiedzieć się więcej szczegółów o formacie tego pliku.

Jeśli tworzysz pakiety albo administrujesz systemem i chcesz przygotować globalną konfigurację skrótów, inną od tej domyślnej w Thunarze, możesz utworzyć plik `Thunar/accels.scm` w jednym z `$XDG_CONFIG_DIRS`. Przykładowo jeśli `/etc/xdg` jest częścią `$XDG_CONFIG_DIRS` (domyślnie w większości dystrybucji Linuksa), możesz zainstalować ustawienia globalne do `/etc/xdg/Thunar/accels.scm`. Thunar zastosuje się do tych skrótów przy pierwszym uruchomieniu programu.

## Wsparcie

Aby zgłosić błąd albo propozycję dotyczącą tej aplikacji lub tego podręcznika, użyj systemu śledzenia błędów dostępnego na http://bugzilla.xfce.org/. Pamiętaj, że użyteczne raporty to te, po których błąd zostaje naprawiony, tak więc raport powinien posiadać dwie cechy:

- Powtarzalność. Jeśli programista nie może zobaczyć błędu na własne oczy, prawdopodobnie nie będzie mógł go naprawić. Każdy szczegół, o którym poinformujesz, może pomóc.

- Szczegółowość. Im szybciej programista zawęzi obszar poszukiwań przyczyny problemu, tym szybciej błąd zostanie przez niego naprawiony.

Jeśli chcesz zgłosić potrzebę nowej funkcjonalności, proszę uzasadnij, dlaczego uważasz, że jest ona warta dodania do aplikacji. Nowa funkcjonalność zostanie dodana, jeśli dostarczysz dobrych argumentów, które będą za nią przemawiały. Jeśli dołączysz implementujący ją patch, prawdopodobieństwo jej włączenia jeszcze się zwiększy. Pamiętaj jednak, aby przeczytać plik HACKING - szczególnie sekcję zatytułowaną Coding Style - zanim zaczniesz hakować źródło.

Jeśli natomiast masz pytania dotyczące używania lub instalacji tego oprogramowania, proszę zapytaj na liście mailingowej thunar-dev lub połącz swojego klienta IRC z irc.freenode.net, dołącz do kanału #thunar i poproś o pomoc.

## O Thunar

Thunar został napisany przez Benedikta Meurera (benny@xfce.org). Odwiedź witrynę Thunara aby dowiedzieć się więcej.

Niniejsza dokumentacja została napisana przez Benedikta Meurera (benny@xfce.org). Najnowsza wersja tego dokumentu jest zawsze dostępna na witrynie Thunara.

Niniejszy program jest rozprowadzany na warunkach Powszechnej Licencji Publicznej GNU, wydanej przez Fundację Wolnego Oprogramowania - według wersji 2-giej tej Licencji lub którejś z późniejszych wersji.

Z pewnością wraz z niniejszym programem otrzymałeś też egzemplarz Powszechnej Licencji Publicznej GNU (GNU General Public License); jeśli nie - napisz do Free Software Foundation, Inc., 59 Temple Place - Suite 330, Boston, MA 02111-1307, USA.